Chanu tahsan um in Abortion abol’e

                  “Ama aumlou tieng kalung amongthei jipon, aum tieng leh kalung ahangkit jie”.
Hichie thucheng hohi ‘abortion’ ana kibol nungah khangdong khat in adongma pa aseina O-cheng ahi. Adongma tiding ham, ahilouleh azjipa tiding ham sei ahahsa lheh e. Hitobang thilsoh hi nu-le-pa tampin hepha hihlai zongleh khangdong ijat hamkhat in ahin tuosa thil ahitai. Minu-mipa atamjon achate aw-so, umchan ahilouleh tahsa pum’a kikhelna amutieng angaina dan in ageljin, apha-ase hilthei tampi hillouvin aumji taove. Zjamo thu ahi tia zachadna a alahjiu ahi khadem?
I-society sung uva hin thilpha a igel ho’ujieng ikihil uvin, thilse a ina gelhou tampi donlouvin ikoi taovin ahileh khangdong ijat hamkhat dia hinkho sietlona ahung hikha jitai. Abortion kiti naovop lai suhmang hi ilah uvah todna ahi tapoi. Natahsan louleh anoihi suhsim sim nalaijin. Medical lampang’a hetna nei vang kahipoi. Hijong leh kahinkho sung’a kahinto themkhat ahinkho sethei/seding khangdong themkhat beh huhdohna a apan thei khah leh tia kahin sut ahi.
John(amin kikhel) kiti pa hi khangdong cha ahin, kineppi umtah gollhang ahi. Ahung khan liet jep jep toh kilhon in, gollhang hinkho mangthei ahung hi tan, nungah heil ahilouleh dongma nei kiti hozong ahin bolpan tai. Ahin gollhang kitah tah ahi jeh in a-nungah heil ho chunga lungthim phalou ana gel khapoi.
Hiti chun, phat ahung che che in ahileh, nungah toh Sex neikha zing gollhang phabep toh ahung kivop khatan ahi. Hiche phat don hin, nungah khat hatah in ana lungsied in, ahin nungah nu chun alung gel ana hetthem peh poi. Alangkhat ah, aloitehon athil to(experience) hou aseizing un ahileh, hichie ho chun alunglai ana khoikhah ten hintin, khatvei beh patep ding tichu ama lunggel ahung hi khatai. Nikhat kaa(room) khat a akihou laitah hon in, aman jong ana gelzing alungtup khat chu molso ding ahin gongtan ahileh agelsang in ana lolhing jotai.
Hiche nia pat chun atahsa ngaichad lhon chun, aphat sieh in ahin kivop khom sah thei lhon tai. Aheil til lai in ana muda lheh zongleh tunvang nikhat amu louleh lhakhat mulou in aki gel jitai. John chun ‘kilungsied hinkho hi hiti ding mong ahi’ tin ana gel maithei inte. “Sex is the perfection of love……” tia khangdong ten aseijiu chu ahung hidoh tai.
Ahin hitobang hinkho nuomtah aman lhonchu lhakhat kal achiejou poi. John in mobile phone a message khat amu in avetleh, hiti hin ana kisun e:“2lha kanihsop nei atngtai.kati aja valte.e iti dng hm?” John in amu muchun adip adap lheh e. Pasal ahina jouse amang jiengtai. Hichun aman zong seiding ahetlou manchun “neidai hih o” tin a-reply e. Zaan in akigel akigel in ahileh ‘condom’ poimo dan ahin geldoh masa pen’e. Aban in ‘contraceptive pills’ ahin geldoh kit ngalle. Contraceptive Pills hohi Sex inei phat apat 72 hours (ni-thum) kah sung a numeinun aneh  a ahileh nao avop poi akiti. Adang alung a hung kilang kit khatchu ka-dongma nu hi azechan lai khattou a kaluppi khah ham tihi ahi.
Nungah-gollhang atamzon agel chu ijatvei Sex kinei zongleh zechan lai ahi hih photleh aboipoi tihi ahi. Medical lam a simsang itamlou vang uvin ahethem itam lheh uve.
Imumo-toumo a ni phabep akigel nung in “Prega News” a vetding John lung’in ahung umtai. Khongaisod louvin Prega News acho in test abol leh red line ni ana kikai tai. Alunggel chun  ‘khatbou kikai leh….’ tin anagel nama inte!
Prega News hi 100% sure ahipoi atijeh uvin atahsan naipon hospital mong mong’a vetsah ding agel kittai. Hijiehchun Manipur sung’a Hospital thupi pen a kihe JNIMS a a-nungahnu chu ajinu in alep in Ante-Natal Ward ah zumlou bang tah in test  ahungbol tai. Dip phudit det a phat chomkhat anga jouvin Nurse nu mailhaisel in ahung potdoh in John jah a “Najinun nao avop tai” ahung tipeh e.
Seiding pen helouvin John chun a-fake jinu chu JNIMS akon ahin kipuidoh kittai. Hiche phat laihin lhani(two months) tabang ana hitai. Alang khat ah nungah nu chun kichen ding hatah in ahinsawm kittan, John lunggim na akibe sah lheh jeng’e. Ahin John in kichen ding ana gelthei him himpoi. Zjinei ding ada val chu ahethem in numeinun jong kichen ding thu aseinawm beh tapoi. John in ahel til laija ‘kichen pi dia kahel nahi’ana ti jichu alung ah amang deh poi.
Lungsiet umtah John chun  angamsum dom domho alunglah tan ahileh lhathum (three months) alhin masang in lou (injection le adang dang…) in aki sumang thei’e ti ahin hedoh kittai. Pharmacy ningthip dom khat ajon in thil umdan hochu asei in ahileh loujoh pan jong lung sa-ih pum in lou themkhat a-patep nadin ahin pen ahi. Ahin hichie lou hochun naocha kigong til chu suhmang tah sang in ana suse zotai.
Bolthei a agel zouse abol in alo lhing tapoi. Achaina pen din ‘abortion’ ahin kilhen tai. Public Hospital/Clinic ho boithei dia agel jeh in alampi hesa James (ama zong amin kikhel) ahin kipuisah in private (guhthim) a bolji abortinist khatkom ah naocha kisemtil chu ahung ladoh tai. Sum-le-pai tampi alud a numeinu dia thoh hahsa tah ahung hiding vangchun apohgih khat kingaiyang abang jengtai.
John in ahethemsa tia ahin kipuisah James injong a-dongmanu test ahin bolnasa Prega News khat ahin kipoh in abortionist expert nu chu avetsah tan ahileh naovop ahi mong mong tai ti photchet ahi kittai. Ama chung chang thu nahetbe nomleh simsuh nalaijin.
James hi gollhang chapang beh talou, ase-apha hekhen thei mi ahitai. Amahi nungah tampi toh ahung kivop tan, nungah pilhing ho sang’in nungah chapang hotoh kivop ding adeilhen lheh’e. Ayoi hesa ahijeh in nungah chapang aki hetpi chan’in angai theilheh uve.
Hitia hinkho ana manjing laitah chu ahi John toh abortion boldia ahung kalson nalhon. Sex  lampang a experience kisa ma majieng ahi jehchun Prega News result chu hapta khat/hapta ni bep hinalai din agel’e. Ajehchu lhakhat masang a anabol achu line khatbou ana kikai ahi. Chuleh positive ahung hi a jongchu line khatpa chu clear behseh louva kimu ahi.
Chutia agel vang chun Prega News hi 100% sure ahipoi kiti chu ana dih lheh jieng’e. Prega News hi result ahoithei nadia zingkah matah zun(urine) masapen a khu test bolding ahi jong akiti.
John le asopi nu akichai chaijin James in ama dongma nu jong avetsah paijin ahileh ginchat loubeh in lhani(two months) ana valtai. Hapmal val a Pathen in abolngol ahi dem? Ginchat louva lhathum nailam anahi phat in James injong kum chapang cha nungah chu abortion abolsah tai. Abortion kibol ding dinmun ahung hichun tizad nan adim in amoh kaa jiengtai. A-innsung miten vang alekhasim na a aphat zouse mangdin geltei uvinte!
James in lhathum lhinglou lai a abortion abolna ajieh pipen chu ahileh nungah khat in lhathum alhin masang a pharmacy lou mai mai’a nao ana suhmang a khonung a azjinei na a cha neithei louva achin den chu ageldoh ahi. Hiche numeinu hi a-pasal pa toh kilungset ma-ma ahi lhon vang in cha neilou ahijeh in ateh ten ana deimo kha taovin  hichejeh chun azji ngaitah chu ana kikhenpi khah tan ahi. Azjipan jong ana ngai ma ma jieng in ahin a-innkote masang a athilto lhon ana seidoh ngamlou jeh in phatsotpi genthei ahin thohkhom pi nung a akichenpi  azji ngaitah chu anu-le-apa mai ven ana noltai. Hichie pa chun anu leh apa kom ah ana seijieng leh? Oleh anu-leh-apa chu alungmol lhon’e iti diu ham? Amounu lhon chin(naonei theilou) chu anu-leh-apa chun achapa lhon jieh ahi ana helhon tave leh ong!
Ahileh achung a hung kisei thusim ho nahin sim toh kilhon a nalunggel a ipi um am? Minu-mipa khat nahia ahileh chapang hung kikhan lhit kigo hohi mohvet nalai ding a nakigel nahlai em? Chapang ho tahsa/lunggel a kikhel na hung umji hohi angaina a lahjing jieng thilpha ahi tapoi tihi ahi. Zjamo thu ahi tia kihil louva ikoisot chan uva khangthah hodia manna hiding ahi. Kichepna ahilou leh tot thanghoi na a neiding tina ahideh poi. Hilding a phaho chu ahildia lom hon aphat chan hil-hen tina joh ahi.
Gamdang atamjon Sex Education hi school leh college ho a simlai ho hetthei ding dol tah in asimsah gam tai. Austria gam a Sex School khat ana kiphu jong chu ina het soh tahdiu tahsan aum e. Sex kiti hi mihem jouse tahsa a um thil ahi jieh in mihem in moh control thei hiponte. Phate a aset-aphat kihil kal a thilpha aumding tahsan aum poi.
Hichie hi khangthahte dia sietna khat ahi tia zong lahthei ahi. Ahileh setna hi atho-atho ahung hi sang a stage khat na a akingah phajo hilou ham! Zjinei kahsea hichie setna ahi kibolda thil pha ahinai. Ahin ijem tia iki bol khah tahzong leh abortion bolsang a naovoplou nadia kiven phajo ding in lunggel ahi.
Abortion a nao kisumang hohin thu seithei uleh “Henu/Hepa! Nacha lhon kahi lou ham? Ibol a hitia hi neibol lhon ham?” tin seitei uvinte. Hiche hi nungah-gollhang hoseh hilouva nupi-upa honzong igel diuvin deisah ahi. Ajiehchu abortion bolhi nupa jong umda ahipoi.
Ahin detmo umtah khatchu nungah tampin ‘nao kovop tai’ tihi totna chang in amang kit jiuve. Ka nihsop nei atang tai tia gollhang phabep dip chah ditdet a lhading boltheina tah a kilah adim in ahi. Gollhang chapang hung pathoi khat ‘ibol a nazjinu nakikhenpi ham’ tia adoh uleh ‘nao kavop tai’ atia kaki pui leh ana vop hih a kakikhenpi ahi tin asei’in ahi.
Alangkhat ah mobile phone hung umdoh hin Sex hi a value asuniem lheh e. Khangthah tampin phone a kihou/kitext hi theory in amang uvin athepsel tieng uleh practical bailam tah in ana bolji tauve. Hichie sang’a khohjo khatchu Mobile a kihouna record kibol kidah umtah tah (zatdang in abol hilou) khangthah te lah a adimden tai. Video clips jiengzong muthei ahi pan tai. Hichie ho jouse akon a hetdoh thei khatchu khangthah te lah a hilding tampi aum nalai’e tihi ahi. Ahin, minu-mipa te seh seh ngense ahileh lolhin na aum ding tahsan aum beh poi. NGOs, World Vision chuleh Civil Organisation hon  panmun lientah anei uve tizong sumil poute.
Enjoy but with care!
(*Laijon Digest, May 2012)

Comments

Popular posts from this blog

Deibang hijou lou Lungset

Kamil theilou meilhei nungahnu

Kachung’a ana lhasetda mai’o, Bawi!