Chanu tahsan um in Abortion abol’e
“Ama aumlou tieng kalung amongthei jipon, aum
tieng leh kalung ahangkit jie”.
Hichie thucheng hohi ‘abortion’ ana kibol nungah khangdong
khat in adongma pa aseina O-cheng ahi. Adongma tiding ham, ahilouleh azjipa
tiding ham sei ahahsa lheh e. Hitobang thilsoh hi nu-le-pa tampin hepha hihlai
zongleh khangdong ijat hamkhat in ahin tuosa thil ahitai. Minu-mipa atamjon
achate aw-so, umchan ahilouleh tahsa pum’a kikhelna amutieng angaina dan in
ageljin, apha-ase hilthei tampi hillouvin aumji taove. Zjamo thu ahi tia
zachadna a alahjiu ahi khadem?
I-society sung uva hin thilpha a igel ho’ujieng ikihil uvin,
thilse a ina gelhou tampi donlouvin ikoi taovin ahileh khangdong ijat hamkhat
dia hinkho sietlona ahung hikha jitai. Abortion kiti naovop lai suhmang hi ilah
uvah todna ahi tapoi. Natahsan louleh anoihi suhsim sim nalaijin. Medical
lampang’a hetna nei vang kahipoi. Hijong leh kahinkho sung’a kahinto themkhat
ahinkho sethei/seding khangdong themkhat beh huhdohna a apan thei khah leh tia
kahin sut ahi.
John(amin kikhel) kiti pa hi khangdong cha ahin, kineppi umtah
gollhang ahi. Ahung khan liet jep jep toh kilhon in, gollhang hinkho mangthei
ahung hi tan, nungah heil ahilouleh dongma nei kiti hozong ahin bolpan tai.
Ahin gollhang kitah tah ahi jeh in a-nungah heil ho chunga lungthim phalou ana
gel khapoi.
Hiti chun, phat ahung che che in ahileh, nungah toh Sex neikha
zing gollhang phabep toh ahung kivop khatan ahi. Hiche phat don hin, nungah
khat hatah in ana lungsied in, ahin nungah nu chun alung gel ana hetthem peh
poi. Alangkhat ah, aloitehon athil to(experience) hou aseizing un ahileh,
hichie ho chun alunglai ana khoikhah ten hintin, khatvei beh patep ding tichu
ama lunggel ahung hi khatai. Nikhat kaa(room) khat a akihou laitah hon in, aman
jong ana gelzing alungtup khat chu molso ding ahin gongtan ahileh agelsang in
ana lolhing jotai.
Hiche nia pat chun atahsa ngaichad lhon chun, aphat sieh in
ahin kivop khom sah thei lhon tai. Aheil til lai in ana muda lheh zongleh
tunvang nikhat amu louleh lhakhat mulou in aki gel jitai. John chun ‘kilungsied
hinkho hi hiti ding mong ahi’ tin ana gel maithei inte. “Sex is the perfection
of love……” tia khangdong ten aseijiu chu ahung hidoh tai.
Ahin hitobang hinkho nuomtah aman lhonchu lhakhat kal achiejou
poi. John in mobile phone a message khat amu in avetleh, hiti hin ana kisun
e:“2lha kanihsop nei atngtai.kati aja valte.e iti dng hm?” John in amu muchun
adip adap lheh e. Pasal ahina jouse amang jiengtai. Hichun aman zong seiding
ahetlou manchun “neidai hih o” tin a-reply e. Zaan in akigel akigel in ahileh
‘condom’ poimo dan ahin geldoh masa pen’e. Aban in ‘contraceptive pills’ ahin
geldoh kit ngalle. Contraceptive Pills hohi Sex inei phat apat 72 hours
(ni-thum) kah sung a numeinun aneh a ahileh nao avop poi akiti. Adang
alung a hung kilang kit khatchu ka-dongma nu hi azechan lai khattou a kaluppi
khah ham tihi ahi.
Nungah-gollhang atamzon agel chu ijatvei Sex kinei zongleh
zechan lai ahi hih photleh aboipoi tihi ahi. Medical lam a simsang itamlou vang
uvin ahethem itam lheh uve.
Imumo-toumo a ni phabep akigel nung in “Prega News” a vetding
John lung’in ahung umtai. Khongaisod louvin Prega News acho in test abol leh red
line ni ana kikai tai. Alunggel chun ‘khatbou kikai leh….’ tin anagel
nama inte!
Prega News hi 100% sure ahipoi atijeh uvin atahsan naipon
hospital mong mong’a vetsah ding agel kittai. Hijiehchun Manipur sung’a
Hospital thupi pen a kihe JNIMS a a-nungahnu chu ajinu in alep in Ante-Natal
Ward ah zumlou bang tah in test ahungbol tai. Dip phudit det a phat
chomkhat anga jouvin Nurse nu mailhaisel in ahung potdoh in John jah a “Najinun
nao avop tai” ahung tipeh e.
Seiding pen helouvin John chun a-fake jinu chu JNIMS
akon ahin kipuidoh kittai. Hiche phat laihin lhani(two months) tabang ana
hitai. Alang khat ah nungah nu chun kichen ding hatah in ahinsawm kittan, John
lunggim na akibe sah lheh jeng’e. Ahin John in kichen ding ana gelthei him himpoi.
Zjinei ding ada val chu ahethem in numeinun jong kichen ding thu aseinawm beh
tapoi. John in ahel til laija ‘kichen pi dia kahel nahi’ana ti jichu alung ah
amang deh poi.
Lungsiet umtah John chun angamsum dom domho alunglah tan
ahileh lhathum (three months) alhin masang in lou (injection le adang dang…) in
aki sumang thei’e ti ahin hedoh kittai. Pharmacy ningthip dom khat ajon in thil
umdan hochu asei in ahileh loujoh pan jong lung sa-ih pum in lou themkhat
a-patep nadin ahin pen ahi. Ahin hichie lou hochun naocha kigong til chu
suhmang tah sang in ana suse zotai.
Bolthei a agel zouse abol in alo lhing tapoi. Achaina pen din
‘abortion’ ahin kilhen tai. Public Hospital/Clinic ho boithei dia agel jeh in
alampi hesa James (ama zong amin kikhel) ahin kipuisah in private (guhthim) a
bolji abortinist khatkom ah naocha kisemtil chu ahung ladoh tai. Sum-le-pai
tampi alud a numeinu dia thoh hahsa tah ahung hiding vangchun apohgih khat
kingaiyang abang jengtai.
John in ahethemsa tia ahin kipuisah James injong a-dongmanu
test ahin bolnasa Prega News khat ahin kipoh in abortionist expert nu chu
avetsah tan ahileh naovop ahi mong mong tai ti photchet ahi kittai. Ama chung
chang thu nahetbe nomleh simsuh nalaijin.
James hi gollhang chapang beh talou, ase-apha hekhen thei mi
ahitai. Amahi nungah tampi toh ahung kivop tan, nungah pilhing ho sang’in
nungah chapang hotoh kivop ding adeilhen lheh’e. Ayoi hesa ahijeh in nungah
chapang aki hetpi chan’in angai theilheh uve.
Hitia hinkho ana manjing laitah chu ahi John toh abortion
boldia ahung kalson nalhon. Sex lampang a experience kisa ma majieng ahi
jehchun Prega News result chu hapta khat/hapta ni bep hinalai din agel’e.
Ajehchu lhakhat masang a anabol achu line khatbou ana kikai ahi. Chuleh
positive ahung hi a jongchu line khatpa chu clear behseh louva kimu ahi.
Chutia agel vang chun Prega News hi 100% sure ahipoi kiti chu
ana dih lheh jieng’e. Prega News hi result ahoithei nadia zingkah matah
zun(urine) masapen a khu test bolding ahi jong akiti.
John le asopi nu akichai chaijin James in ama dongma nu jong
avetsah paijin ahileh ginchat loubeh in lhani(two months) ana valtai. Hapmal
val a Pathen in abolngol ahi dem? Ginchat louva lhathum nailam anahi phat in
James injong kum chapang cha nungah chu abortion abolsah tai. Abortion kibol
ding dinmun ahung hichun tizad nan adim in amoh kaa jiengtai. A-innsung miten
vang alekhasim na a aphat zouse mangdin geltei uvinte!
James in lhathum lhinglou lai a abortion abolna ajieh pipen
chu ahileh nungah khat in lhathum alhin masang a pharmacy lou mai mai’a nao ana
suhmang a khonung a azjinei na a cha neithei louva achin den chu ageldoh
ahi. Hiche numeinu hi a-pasal pa toh kilungset ma-ma ahi lhon vang in cha
neilou ahijeh in ateh ten ana deimo kha taovin hichejeh chun azji ngaitah
chu ana kikhenpi khah tan ahi. Azjipan jong ana ngai ma ma jieng in ahin
a-innkote masang a athilto lhon ana seidoh ngamlou jeh in phatsotpi genthei
ahin thohkhom pi nung a akichenpi azji ngaitah chu anu-le-apa mai ven ana
noltai. Hichie pa chun anu leh apa kom ah ana seijieng leh? Oleh anu-leh-apa
chu alungmol lhon’e iti diu ham? Amounu lhon chin(naonei theilou) chu
anu-leh-apa chun achapa lhon jieh ahi ana helhon tave leh ong!
Ahileh achung a hung kisei thusim ho nahin sim toh kilhon a
nalunggel a ipi um am? Minu-mipa khat nahia ahileh chapang hung kikhan lhit
kigo hohi mohvet nalai ding a nakigel nahlai em? Chapang ho tahsa/lunggel a
kikhel na hung umji hohi angaina a lahjing jieng thilpha ahi tapoi tihi ahi.
Zjamo thu ahi tia kihil louva ikoisot chan uva khangthah hodia manna hiding
ahi. Kichepna ahilou leh tot thanghoi na a neiding tina ahideh poi. Hilding a
phaho chu ahildia lom hon aphat chan hil-hen tina joh ahi.
Gamdang atamjon Sex Education hi school leh college ho a
simlai ho hetthei ding dol tah in asimsah gam tai. Austria gam a Sex School
khat ana kiphu jong chu ina het soh tahdiu tahsan aum e. Sex kiti hi mihem
jouse tahsa a um thil ahi jieh in mihem in moh control thei hiponte. Phate a
aset-aphat kihil kal a thilpha aumding tahsan aum poi.
Hichie hi khangthahte dia sietna khat ahi tia zong lahthei
ahi. Ahileh setna hi atho-atho ahung hi sang a stage khat na a akingah phajo
hilou ham! Zjinei kahsea hichie setna ahi kibolda thil pha ahinai. Ahin ijem
tia iki bol khah tahzong leh abortion bolsang a naovoplou nadia kiven phajo
ding in lunggel ahi.
Abortion a nao kisumang hohin thu seithei uleh “Henu/Hepa!
Nacha lhon kahi lou ham? Ibol a hitia hi neibol lhon ham?” tin seitei uvinte.
Hiche hi nungah-gollhang hoseh hilouva nupi-upa honzong igel diuvin deisah ahi.
Ajiehchu abortion bolhi nupa jong umda ahipoi.
Ahin detmo umtah khatchu nungah tampin ‘nao kovop tai’ tihi
totna chang in amang kit jiuve. Ka nihsop nei atang tai tia gollhang
phabep dip chah ditdet a lhading boltheina tah a kilah adim in ahi. Gollhang
chapang hung pathoi khat ‘ibol a nazjinu nakikhenpi ham’ tia adoh uleh ‘nao
kavop tai’ atia kaki pui leh ana vop hih a kakikhenpi ahi tin asei’in ahi.
Alangkhat ah mobile phone hung umdoh hin Sex hi a value
asuniem lheh e. Khangthah tampin phone a kihou/kitext hi theory in amang uvin
athepsel tieng uleh practical bailam tah in ana bolji tauve. Hichie sang’a
khohjo khatchu Mobile a kihouna record kibol kidah umtah tah (zatdang in abol
hilou) khangthah te lah a adimden tai. Video clips jiengzong muthei ahi pan
tai. Hichie ho jouse akon a hetdoh thei khatchu khangthah te lah a hilding
tampi aum nalai’e tihi ahi. Ahin, minu-mipa te seh seh ngense ahileh lolhin
na aum ding tahsan aum beh poi. NGOs, World Vision chuleh Civil Organisation
hon panmun lientah anei uve tizong sumil poute.
Enjoy but with care!
(*Laijon Digest, May 2012)
Comments
Post a Comment