MU Nungah boltheinu: Kahin geldoh jing nalaiye
MA kachai
chun, natoh la kanei naipon ipipen kibol leh aphadem tin kana kigelgel ji.
Hitia ka-kigelji laitah chun MPSC in Manipur Civil Service Combine Competitive
Exam ahin kou in keijong MPSC exam hi kumsieh a um ahilou jeh in khatvei
ki-patep phot hen tin kahung kigel tai. MPSC exam bolding kaki gellai chun
ipiti kigot ding ham tijong ol ol in kahin gel in ahileh kigellhah napen kanei
thei jipoi. Coaching lah ding la kei-jo chi ahipon, innmun seh seh a simding
jong koima nung ki-kiphah louding ahikit in, achainan MU library a
ga-kitou ji tahen tin kahung kigellha tai.
Library
hi jingkah lang 9:30cm vel apat nilhah lam nidan 5:00cn vel chan kihong ji ahin
sun a lekha sim nadia kijentah chu ahi. Lekha atam in, newspaper, magazine,
journal chuleh internet tiho jong hoitah a um ahijeh in innmun a sim sang in
hatah in anom’e. Library a lekha sim aphatchom nachu simding material idei dei
akimu in, asung a tou jouse lekhasim jeng ahijeh in aki thaset kom jongleh
ijet-ivei a touho akimu teng aki-kihambol kit theiye. Lekhasim kikhoh sahna
environment a um akihi jeh in anopdan jatchom beh ahi. Phaisung mundang banga
security force le adg. kichat ding umlou ahijeh in jong lungmong tah in lekha
akisim theiye.
Library
kache til laichun nilhum ding bou kangahlal jin phatchu sot kasah lheh ji. Ahin
nilhah lam teng chomchakhat hijongle homtho tah a akisim ji jeh in aphatchom na
aum thou kitji. Phat ahung che in ni-phabep jou apat chun nilhum lam kaheji
tapoi. Sun nilhum a lekha-simchu habit in ahung umdoh tan, nikhattou kache
loule kahi theiji tapoi
Nikhat
khojin kon’in library apat kahung potdoh in ahile nungah khat ka-masang a ache
chu kamu’n kavetle eimi toh kilou kasa in hinlah houpi jeng ding chu khojin kon
ahitah jeh in kaki phalam in kahoupi tapoi. Chomkhatpi kihou lou a lampi kahin
jot lhon chun phone ahin ladoh in mikhat toh aki hou’e. Sotlouvin gate pam
kahung gei lhon tan ahileh gollhang khat in Bike in ana ngah in tokem dingdeng
in akikap mang lhon tai. Ni phabep jou in hitima chun kamu kit in Library a la
atou lam kamu khahlou jeh chun khojin chan chan ipi abolji ahidem tin kalung
atheh lheh jeng’e.
Angai
bang in nikhat kahung kisuto kit lhon tan; ahin hicheni chun amaiso nidang toh
abang poi. Phone a lung phamo tah a aham kamu’n hoitah a kangai le gate a ana
ngah ding pa chu hung talou ding ahijeh a chuti ahidan kahedoh paitai. Hiche
nichun Auto kahung toukhom lhon’in alou theilou in kahung kihoudoh lhontai.
Kenjong thudang seilou in nilhah lang a gate a nahung ngahji pa chu koiham tia
kadoh le “Kaloiho ahin, amin Suresh ahi” tin eihin donbut-e. Hichun ama ana
ngahji pa chu meilhei ahidan kahin hedoh tan ima kaseibe tapoi. Amel kavet le
vetnom um kasa in Meilhei gollhang khattoh janthim-janlai a garineo a akipoh
lele jichu kalungthim a kapona lheh-in hinlah seiding kahe dehpoi.
Katoukhom
pet lhonchun kalung thim ah hiche nu hinkhoman dan chu hetnom nakhat kahin
neiyin; Phone no. thum ding la amin chajong dong ngamlou kahijeh chun kaki
phalam in kadong man’in ka-phone kaladoh in guhthim in network connection kahol
in ama phone network chu save kahin kibol in innlam kahin jon tai. In kahung
lhun in kaloipa message kathot in ‘bolding khat aum’e ka-inn ah hung in’ kati
le sotlouvin ahung lhailut paitai. Ahung lhun lhun in ipithu ahi eihin dong pai
in kenjong ‘University a nungah melhoi tah khat aum in a-phone number tapped
bol hite’ kati le a-phone number eihin dong in kenjong phone number vang
aumpon, network akon holdoh thu ding ahi katipeh-e. Hichun ei-nuisat in ahithei
louding thu naseiye tin eihin donbut-e. Totna dan a aheidoh kigot kahet phat
chun kenjong serious tah in kagel thupi dan kasei in ahile kibolthei ponte tin
adatai. ‘Nang in nabol thei tei tei ding ahi’ tia ipiti kasei vang in kaloipa
chu anom mong mong tapoi.
Achainan
kenjong “Bhai ken nang in nabol thei ding kaginchat jeh a kahin kou nahin,
phone number aumlou jeh a hithei louding ahileh jingteng a-phone number hin
thum nang’e. Ahin hetding khatchu ama kom’a number akithum leh khonung a ahin
hetdoh thei ahi” tin kaseitan ahileh chomkhatsetpi hoitah in akigel in “Bhai
hiti ho bol hi dan in aphallou ahin, ihung kimandoh leh kei-service suspend
cheding chu imacha ahipon ihinkho a jail ineh ding ahi” tin eihin donbut-e.
Hichun kenjong “Bhai, naloipa hi miphalou pen hijong leng kaneo apat
kanehkhom-kadonkhompi kaloi ngaitah khat athi nading a lung kagel ding ham?”
tin kale doh in ahileh ahung kiphalam in “Bhai, chuti mong inte katina ahideh
poi; a-danger dan chu kagah seithu ahibouve” atin thudang seibe talouvin
akipatdoh in achetai. Imacha seichenlou a aki patdoh jeng chu phamo kasah in
kalungchang akoi nading jong kahepoi. Ahin kaloi phapen ahijeh in ima kasei
tapoi.
Lung
phamo tah a kaki nilhah gel nung jan pung 9:00cn don in imu ding kaki gotan
phone a message khat umchu kahon a kavet leh kaloipa a anahi. Keijong lunghang
sasa’n kahong in kavet le “…he3 bai its airtl no.” ana kiti’e. Athusei chu
imacha tahsanna kanei tahlou jehchun reply jong kabol tapoi. Chomkhat jouvin
message khat ahunglut kit in kavet le “811888… is a very busy no. hy-fy girl, I
guess” ahung kiti’e. Ahin sms a thu kiseichu iman kagel dehpoi. Hiche sang chun
kathusei jouse asuh-asah umlou a eidalhah chu kagel jon kalung asou tentun
jeng’e. Hitichun imulha theilou in kaum in ahile pung 10:00cn don hin message
khat ahung lut kit-in kavet le “Bai, m.u a na nungah nu hi moh mi vang
hiponte…” ahung kiti kit-e. Hichephat chun message hochu hoitah in kathahsim
kit in kagolpa hin thipbeh a eidalhah vang’a kasei hi aboipi hitei tante tin
kahin geltai. Hichepettah chun kalung natna jouse aki lamang abang jeng tan,
i-lawi vang i-lawi ahijing’e katitai.
Hichun
“ipi nati na hai” tin sms khat kagah thot in ahile “Bhai na nungah sei nuhi mi
bolthei tah hiding ahi. Nikhat sung in mi-10 cheng akihou thei’e” tin eihin
donbut-e. Hiche sms kasimdoh chun kalung ah kipana adimlha jeng in seiding
kamahmo leo jeng tai. Chomkhat jouvin kenjong “Bhai, tua hithei ding hitam” tia
kadoh le connection vang hi jingle office a akibol loule inn a machine aumpoi
tin eihin donbut-e.
Hicheni a
kipat chun thildang kalung ah akon tapon M.U. nungahnu bou chu kagel tai. Amel
kamu jong le nidang lai kalunggel toh abang tapon lamdang kaki salheh jeng’e.
Ajing nilhah in kaloipa chun ‘code number’ khat leh ‘phone number’ khat, chule
‘software’ khattoh eidalhah peh in connection bolding dan jong eihil tohsel
jouvin “Bhai, hiche ithilbol hi ahung leak khah leh akichai ihi tai” tin
ei-dalha tai.
Kagolpa
apotdoh nung chun aseiho jouse chu kabol in ahileh ima la aging dehpon kalung
adong lheh jieng tai. Hichun phone in kadong in ahile “Bhai, ama phone a call
aum teng lebou gingding ahi” tin eihin seipeh-e. Chomkhat jouvin phone chu
ahung chieh belbuol in kangai ngai vang in thucheng ima akija theipoi. Abang
leh FM antennae toding kagel jin abang le network hoilou hiding ham tin polang
ah kachoidoh kitjin hinlah ahithei deh poi. Suhkhoi-toukhoi katho nung a
abepbep ahiphat chun kaloipa chu ka-phone kittan ahile “Epiti ba hija hiti
hiding ham, network hoilou jong himaithei…. Ngai ngai lechun ol ol in hung
kicheh maithei nante” eiti peh in kenjong kinepna lentah pum in kangah kittai.
Hitichun
athucheng-athumu kihelouva chelbetbut a ging chu pontho tah in ka-chuti ngai in
ahileh pung 11 lamchun O’cheng themkhat khat ahung kija in hoitah a kangaile
nungah khat le gollhang khat kihouna O’cheng anahi. Hitichun thu kisei hochu
ahung theng cheh cheh tan ahileh thanop nan kadim lha jieng’e. Hiche pettah
chun sms khat ahunglut in kavet le “happy listening, gudnyk” ana kiti’e. Hiti
chun mi kihou ka-chuti ngaitan koima umnalam kahe tapoi. Chuni jaan a kipat keidia
kabol thupipen chu phone a mi-kihou ngai ding chu ahimai tai. Koiman ei-ngense
jong ahi dehpon hinlah regular tah in phone toh ka ear-piece kasuto jing tan,
hinkho nomtah khat chu ahi. Kahung lunglut doh a anopna kahin hetdoh ngaltah
chun film kive sang in nom kasa joji. Sun teng University kache jin,
ka-nungahnu umchan chu kaga velhi jin jaan teng mobile connection kaboljin
hitichun ka-nunghanu mitoh akihou chu kangai-kangaiji. Nilhah khatleh pasal ni
le thum beh toh akihou teijin, akihoupi jouse tohchun thuhtah a kingai dan in
aumkitji. Dongma li le nga beh anei hiding ahijeh chun ipiti lom lom akop thei
ahidem tin kadetmo lheh ji’e. Dongma khat jeng jong boipi joulou keitoh kaki
tekah le kaki khe lheh hon’e. Nilhah khat chu itobang numei ahi tadem tin kagel
kagel in ahile MU Eimi Meet ni a Chief Guest pan ‘Master level hita a dongma
thum beh koptheilou chu akigel phat angaije’ tia anasei kahin geldoh-in eiloh
kha lheh-e.
Lhakhat
valjen pi chutia phone a mi-kihou kahin ngai jouchun kalung thim a ahina ding
kagah ngaito jin ahile jatjat tampi kageldoh ji. Min tampi nei ahijeh chun
Zanel kasah in; dongma tampi kop ahijeh chun nungah-bolthei kati’e; pasal
akihoupi jouse kom’a serious tah a thu seithei ahijeh chun talented kati’n,
janthim-janlai a jong Bike nung’a toujing thei ahijeh chun Zaanlai Lengnu
kahisah-e.
Hinlah
ahina toh kitoh a title ijat kasempeh vang chun amelhoi jehchun achung ah
lungthim se kagel thei him him poi. Abang nileh pasal toh akihouna episode nom
lai lai hochu record kaki boldoh jin ol in kangai-kangai jin alim umlou ahivang
chun kangai teng film ve kabang ji. Ajehchu aumchan ding dan jouse mitlha a
kimu ji ahitai.
Phat
ahungchal in ajojo nan a-awso a ngai mai mai hitalouva real life a kihetpi ding
kahung thanom doh tan chance kahin velhi pantai.
Hiche
nilhah chun pasal khattoh akihou in kimel hetto din akitiem lhon’e. Akihou dan
lhon chu phone bou’a kihe a kimelmu loulai ahidan hetdoh thei ahipai tan
“Coffee Corner, 11:00 cm” akiti lhon’e. Hichun kenjong atahham alhemham
photchen nadin Coffee Corner kom’a dukan khat achun Xerox bolbeh kakisa in kana
changlhi tan ahile akitepna lhon bangchun ahung kimuto lhon in ka-nungahnu chun
nom asalheh jeng’e. Abangleh pasalpa tung-tun dung abeng pohrah jin abang le
a-mitbeh sun-glass chu akibeh japji. Hitichun chomkhat pi atou lhon’in chujou
chun Bike in akipomang jel lhontan hoilam ajotlhon ahi kahe tapoi. Hiche pettah
chun garineo kinei hen lang anung kijui le katilheh-e.
Nilhah in
kabolngai bang in ka-mobile kasuto in kangai kittan ahile sun a aki-mutopi pa
tohchun ana kihou in koima umnalam theilou leu in ana um’e. Hichun kenjong
amachu ka-nungahnu dongma ho list a kajihlut paitai. Niseh a mitoh akihouna a
sum lut ding chu amaseh seh in balance athun hiding a kangaito le nikhat a
dk.300 sang a tamjo chedin kagel’in hichu lhakhat in dk.5000 vel ahung hidoh
jou’e. M.U. a simlai khat din a-hinkhoman chu hoitah a kagel le pamai kasajin
bolthei la kanei dehpoi. Ahin abang teng le eijong a-dongma kihile katilheh
kitji’e.
Nikhat
chu mobile a pasal khattoh akihou pettah katohkha kit in kangaile kimel hetto
din ahung kitemkit lhon’e. Hicheni vang chun “Canchi Fast Food” akitem lhon
tai. Hichun kalungthim a gelkhat kahinnei in gangtah in a-number lhon kaki
lahdoh tan ahi. Aki houchai lhon chomkhat jou chun pasalpa chu call kabol in
ka-nungahnu upa dan in kakisei in kimuto ding hin-nunggel loudin kagih in ahile
ama jong aki phalam lheh jeng’e.
Ajing in
phone a akihoupi pa dan chun Canchi Fast Food a kaga-ngah tan ahile ka-nungahnu
chachu aphat kitohchet in ahung lhung in, class ajong hiti chun phat ajui dem
tin koima hetlou in kana boiman’e. Gah nailut pai ding chula kangel jou jeppon
kadongman in ka-phone chu suhkhoi-toukhoi katho in ahile eihin vejapji.
Chomkhatjou pi hin “Janlhah a John chu nahim?” tin eihin dong in kenjong “O,
Michael joh… Nang Mercy nah!” kati le “Oh, Michael! so sorry; heng’e Mercy
kahi” tin eihin donbut-e. Hichun table khat a katoukhom lhon tan ahile ipi ineh
ding ham tin eihin dong paiyin kenjong “Coffee Corner dung’a naneh ngaiho…” katile
alungdong thim lheh’e. Chomkhat jouhin “Garineo nahin tuol am; bazaar a kinkhat
kaneiye” tin eihin dong in kenjong kaneipoi tiding chu kakisuong pon “Ash, tuni
kanaopa’n aki pohdoh hichu’O” tin kadonbut in ahile alung thidel jeng’e.
Kaki
houlim lai lhon chun “Mercy dongma ijat nanei em?” tin kagah dong in ahile
“Khatbou…” ahin tin kenjong “Koi ham?” tia kadoh paile “Nang” ahin tin kenjong
“Really…? Thanks” kagah tipeh-e. Chomkhat jouvin Mercy kom a chun M.U. a hi
Lhingboi kiti khat le John kiti khat nahet khah am tin kadong in ahile kahepoi
eiti peh-e. Hichun kenjong akhuti le DM College a kai Lalboy kiti khat la
nahetkhah em tin kadong pai kit in ahile DM College a kai koima kahepoi tin
eihin donbut in, hinlah aumchan chu kiginmo nan adim lhajeng tai. Chomkhat
thuchom chom’a kakihoulim nung lhon’in Shillong a sepai pang nahetkhah um’am
tin kadong kittan ahile “Hoilang koi koi min jong nahin pohdoh hiya..?” tin
ahin seiyin hinlah adongma kahet ho jeng kadoh ahijeh chun umje-touje hetheilou
in aning-alai akihel jengtai.
Hichun
thudang dang in kahoulim kit in alunggel nomjep tante kati phat in jaan laitah
a kagihpa phone number chu koi a ahi nahetkhah am tin a-phone ah dial kagah
bolsah in ahile ring ache in, ahin ‘busy’ ahung kiti pai in hichun “Kanei
khapoi” tin eihin donbut-e. Hiche ahin seijou a kipatchun amaiso akikhel tan,
chubang a thusei-fel nu chun thusei je jong ahetapoi.
Amai
amoullhah jeng phatchun thuchom chom in katot kit-in kathudoh hochu alungvetna
a kamoh doh doh dan in kaseiyin ahile amai themkhat ahung vahdoh ham ham’e.
Chomkhatjou a amai ahung vahdoh kit phatchun imacha hephalou kakisa in
a-gollhang ho min kahet jouse aban-banchan kasimlha detdut in ahile chubang
mi-melhoinu chu amaiso athimlha pai kittai. Thu seiding jengjong helou a maithim
ngetngut a atoulaitah chun “Mercy, nidang le pasal hon bill apehji ahin tuni
nang in pejeng tang’o na? Nei treat na hitah ta, Ole…” tin alung kave in ahile
seimo sa san “Naki-oi poule ipi khoh ding ham?” tin eihin donbut-e.
Nehthei
kanehchai lhon phatchun lungdong thimtah in ‘hiche thu ho pihi kon naseipeh
ham?’ tin eihin dong in kenjong ‘tulai thu huiyin apoh hitahi la’ tin
kadonbut-e. Hichun Michael kahilou dan jong kaseipeh tan ahile “Keiho tobang hi
tulai a nungah bolthei kiti ahitai” tin ahinsei in chujouvin adingdoh in
Counter lang a bill aga pepai pai tai. Hichun kenjong gangtah in “Mercy, namin
tah ipi pen ham… Esther, Lhingboi, Bebem… hoiche pen hi ham?” tin kadong in
ahile “Oh, kenla imajouse nahet hitam kati’n; kamin nahetlou ahile hiche beh hi
ka-secret hitante” tin eihin donbut in kotphung lang ajon pai tai. Apotdoh
paipai kigot phatchun kenjong a-sim min chun “Aw Nengkhotinlhing…” tin kasam
jeng’in hinlah ahung kiheideh tapoi. Kinung heilou veisan eithokhum phatchun
keijong katouna a kahung nung toulut kittai. Hichun kakihei le le le in ahile
kajet-kavei a hochun eina veseusue uvin kajachat man’in kahung potdoh tai.
Ajing in
kaloipa kom’a kaga kholaileng in ahile Computer lunglut tah in anatham’e.
Kasunglhah lhah in kenjong “Bhai, ipi ti hitam janlhah apat phone tapped
ahithei tapoi…” tin kadong in ahile ahung nuiyin “Ipi ba naga seipeh a khoiva
kibenglha bangjeng hitai…” tin eihin donbut-e. Hichun “Ken ipi kagalo ding a
nasei ham?” kati le ka-nungahnu toh kaki houna recording khat ahinlha in
keijong chomkhatset pi chu vet nading theilou in akum’e. Hiche ni chun
kaloipa’n jong phone tapped kibol angaiji ahi kahin hedoh bep-e.
Jum
heuhui a kaum laitah in “Bhai, na-exam itih a kipan ding ham” tin eihin dong in
ahile kahung kindot in Calendar kavet le exam nading ni ni bou ana vattai.
Hichun kaloipa kom a chun ipikhat neiboldoh sah a ka-exam kisen kana haimil leu
jeng dan ham tin kahouse jah jah jeng’in ahile “Bhai, ken bol’te tia ibol ham,
ahilouleh nang in kadasa sa neibolsah ham?” tin eihin ledoh in seiding kahe
tapoi. Ajehchu kaloipa chu keijoh in ada sa sa kana bolsah ahi.
Kajum
manchun kaki heile le in ahile Eimi Times khat kahin mudoh in kagahvet le
Gujarat a phone tapping case chu kahin simdoh-e. Hichun kenjong kaloipa kom
achun “Bhai, bollou beh ding khat ana kibolkha dan ahitai…” tin kaseiyin inn
lam kakijot tai. Hiche nilhah chu imu theilou in kakigel khovah den dehchet-e.
Ajing chu Sunday ahi in kenjong simlou a kakoi newspaper ho chu alomchang in
kahin podoh in kave le le in ahile Gujarat phone tapping case chu national
issue ana hidan kahin simdoh tai. Hiche thusoh kasimdoh chun kei thilbol jong
hi hung kihedoh le jail lhun nathei ahichu kahin hedoh bep-e.
Thil
umdan hochu hoitah a kagelle kahetkhah mijong hilou, keiding a phachom ding
jong hiloubeh khat a kana kisahboi a ka-exam kisan haimil leova hinkho kanaman
chu kakisih lheh jeng’e. Niseh a sun nilhum lhum a Library a lekha simpa phone
tapping a phat jouse kana manchai chu “Jong in ama mai kivet lou in mi-mai
anuiset’e” kitichu kana thodan ahi. Ei-mitmo nachu midang ngoh thei la
ahitapon, ajing exam ding kagel le lungkham nan kadim lhajeng tai. Hichun
achainan ‘tuchung thilsoh hi ken mitmo pi tajong leng ka-nungahnu beh in
kisemthah nan neimai tante’ tin kaki lhamon in ajing a exam ding jong imacha
gel talou in ka-imu tai. Mangpha[…]
(This
fiction/article was written for Laijon Digest)
Comments
Post a Comment