Numei Jineisa ho Joldei: Koi thiemmo jeh ham

Ajinu michom toh relation neizing Upa khat ipi jeh a nazinu hitia hi naumsah jieng ham tia adoh uleh hiti hin adon but’e: “Kahe hih beh’e. Keijong phatah a ‘diet’ kabol ham kati hiya…”  Ama tobang Upa khat ma chu akho miten ajinu adei behseh jeh’a apho ngamlou ahi atiuve.
Hichehin avet sah chu aji chung’a lunglhailou numei tampin alunglhai nading ana kihol jiuve. Pasal ho vang aji chung’a alunglhai louteng konkhat in a-imm hamham ji vang’in, konkhat in ajiteu khongpi ana bahsah ji taove.
Mihemkhat dia jinei hinkho hi khang thupi pen khat chu ahi. Masang laiyin ipu-ipa teu chun akidei/akingai ho thupi tah in ana kichensah jiuve akiti. Kidei/kingai hih jong leh akicheng dia lomho chu chongmou in ana kizonto sah jiuvin, kichen hi jana neitah in anabol jiuve. Chongmou hihen, akijamtho ho hijong leh nupa atamjo ana kicheng lhum tei jiuve.
Tukhang in leisied phat kikhel toh kilhon in eimite lah a zong khantouna zatchom chom ahunglud tan jinei/aji-um leh ajineilou kingai ahilouleh aji-um leh aji-um dating chiejing ilah uva atam lheh tai. Ajitoh kikhen a michom toh kicheng/kijam, aji um nasa a midang toh relation nei tiho zong atam cheh cheh tai. Hiti hohi ivet leh nupa tampi kikah ah adihlou khat aumtai tihi aki chen lheh jieng‘e. Jinei thah lihleh aji toh kitoh theilou, ji-le-cha nei ta a aji toh kingailutna dihtah a kingailu theilou, nupa kina zingjieng ahilouleh aji chung a lung-oi theilou hohi ipi jeh ahi dem tia ina ngaito khah tah uvem! Ka-sahtah ka-laijon, kei geldan in ajeh tampi um inte. Sumle pai, nehle chah, innsung thu, kholaithu, lhagaothu leh adang dang tampi um’inte. Ahin hicheho zouse lah a ajieh lienpen loi ding’a kagel chu nupa kah a hinkhom hi ahi. Achom lam’a hetthei din ‘sex’ tiute.
Mihing jousen ahung kikhen lhit teng ‘sex instinct’ (numei-pasal kingaichat tona lungthim) anei cheh’e. Nupa ho seh hilouvin nungah-gollhang hung ki homtho to’a giltah a hung kingailu thei atamjo hi sex instinct jeh ana hitei jie. Kilungset/ kingailua kicheng atam jo zong apolang ah christian innsung semkhom ding akiti ji vang in sex instinct akon joh ana hikit ji. Sex hin nupa tampi adin kingailut na apunsah in, nupa tampi ading ma’n kitomona asosah jie. Agom lam a seidin, midang toh kitimat khalou a kicheng nupa ho aki toh tei jin ahi. Ajehchu amani dia ahin khom lhon chu leithah cheh a vahlud ahi lhon’e. Keijong abep, kaji jong abep ahi tia kilung mon thei nupa ho kikah a-zong kilungtona aumji thounai. Kaji hi masang in ana mimo jong leh tua vang kei a ahitan, aphat phat na a kaki vet ding ahitai tihon zong innsung ah vetset um nnatoh abol doh beh ji pouve. Nupa kilung toh ho ahilouleh aham ham a kitoh thei ho thu isei nom’u hilouvin, kingailu tah a cheng khom theilou hojoh focus ibol nom uve.
Patriarchal society (pasal lietna) a cheng ihiuvin pasal le numei kikah ahin pasal ho angal zep tei jiuve. Kichen nung hihen kichen masang hizong leh pasal hon numei hohi athunun got tei jiuve. Ahim him in jong ana thunun tei jiuve. Pasal hiya numei thunun joulou hodin lunglhaina alhasam lheh ji. Kithunun nama jong leh alung ti ahilou jeh a lunglhai lou zong aumda deh kit poi. Hiche hin nupa kikah a kingailud louna ahin punsah thei in ahi. Pasal hon a-numei ho’u chung’a tha neitei ding lunggot ahin neiji teng uleh numeiho ngaichat ana hetthem peh ji tapouve. Hiche hi pasal ho lhahsamna lientah khat chu ahi. A-pasal ten angaichat/adeichat ahin hetthem lou teng numei tampi din aji ngailudna ahung lhasam jitai. Hiche dinmun hi ahung hi tieng numei konkhat in athoh hamham nan, numei konkhat in vang alung gel hethem ding pasal ahin ngaicha jitai. Abang loi khat dehdeh ding chun a-pasal kom’a ima asei ngamlou zieh in ‘old is gold’ ahung hijin, phat chiesa ho nung geldohna hinkho ahung hiji tai. Hitia aji ngailut na ahung lhahsam tieng nupa hinkho lientah in ahin tongkha jitai. Pasal a-numei chung a lunglhailou, numei a-pasal chung a lunglhai lou chun iti nama zongleh happy family ahin semdoh ding tahsan aumpoi.
Tampi seibe thei umjong leh i-magazine uvin aduol louding jieh in, i-topic u’toh kisaiyin innsung nom siemdoh thei nading point phabep achomlam thei pen di’n ana veu hite.
  1. Jinei-chanei thu’a ahethem jep adeh a apilhing hon ahethem loulai ho ihil diu angaiye. Sex education lam’a lhahsam nahin nupa hinkho jieng jong atoh khah thei ahi. Numei leh pasal kihethem to chieh a kicheng hon innsung nuom asem doh tei diu ahi.
  2.  Sex hi ipi ahi phate chaa het angaiye. Ajinei ho hihen ajinei loulai ho hizong leh sex thilbol theidan hetthem a manchah angaiye. Chuleh numei in pasal a, pasal in numei a ahetthem peh ding apoimo lheh e. Anigel lhon’a ahung kilunglhai tothei lhon tieng acham in kingailudna nupa kah ah hung umdoh thei tante.
  3. Mihing ni(2) ahung kisuhto tieng imalam jouse ah alunggel lhon akibang jieng jipoi. Khatvei vei tieng lunggel kibahlou jieh a kihetkhel nazong umding mong ahi. Hitia thil aum tieng numei in pasal, pasal in numei ahetthiem a aduom thiem angaiye. Alung hang zoh zoh chu alung hanglou zoh in duom ding ahi. Mi lunghan pet a thu isei khel leh… tikhat jong aum’e na.
  4. Nupa jousen pin-den(room) kitup tah neitei angaiye. Eimite adieh a thinglhang’a cheng mi tampi pin-den kitup neilou jieh a boina toh aumtai. Alupkhom pet a achaten aga suhdoh zong aum kit ji nalaiye. Anu-apa gasudoh chapang ho lungthim’a impression hoi alud ding thil hahsa ahi.
  5. Kin-thieng’a kichen ngaisang te ihiuvin, ahin mi tampin kin-thieng a kichen ana boljou jipoi. Alhangpi a vetdin kin-thieng’a kicheng hon akijam thoho sang in innsung nom asemdoh nom jiuve. Hijieh hin i-society sung uva lhang phong a kicheng apun nadin ‘Holy Marriage’ ahilouleh ‘Holy Matrimony’ tia ‘Holy’ kiti thucheng iman uhi khelthei leuhen deisah ahi. Houbung tampi Holy kiti thucheng mang talou aum tan, hou-lamkai tampin zong asei pan taovin; thil pha ahi. Ajiehchu Holy kiti thucheng kichat jeh a kijam tamtah aumtai. Alang khat ah Holy Marriage bolho jouse athieng  ahi tina aumdeh pon, jineisa tampi Holy Marriage bol muthei ahijoi.
  6. Chuleh kichenna kin hoa mi aja-asang khop a neh khom toh, thilken tampi pi ibol jiujong ngahdoh a pha ahi. Ngailud jieh a i-chanu teu iken peh diu thil hochu mipi masang’a pohdoh khal khal ngailou ahi. Hetding khatchu ngailud vetsah nadia thil tampi pi ikenpeh jiu hin innsung a kitomona aso sah keo hilouva anei joulou ho lungthim zong atoh khah ahi. Thil kitam kenpeh chanu chun aji ang’a kison na a anei a, themcha kikenpeh chun kisonlal na a jong anei thei ahi. Chujongleh Sa tha a golvah loupi tah a bol vang’a vaang le ham hung ding tina jong aumdeh poi. Hiche sang’a thupi jo chu Pathen het a Pathen lhacha khat in kin asuh bulhit chu ahi.
  7. Bible in nupa chu tikhat hilhon ding ahi ati ahin, ahithei chan’a nupa aumkhom jing ding thilpha ahi. Ajiehchu munchom chom a umho kikah ah satan in bailam tah in panmun ana lakha jin, nupa kikah a boina asoh jieng theiyin ahi. Alang khat ah thisan pu mihing chu tahsalam ngaichadna toh umkhom zing ahin, aki timhad hodin ima hi-hih zongleh mijouse ahithei jipoi….!
(*This Fiction/Article was written for Laijon Digest in 2012)

Comments

Popular posts from this blog

Deibang hijou lou Lungset

Kamil theilou meilhei nungahnu

Kachung’a ana lhasetda mai’o, Bawi!