Panna neilou koima aum poi!
Keihi
mi-gong, mi-sang thim, chule mi-vom thim, melhoi behlou kahi. Hijeh hin
kaloipan eimu sehle noise tah in eihou jin, kakidai ji lhon’e. Amahi mi-sang
behseh ahilou vang in tulai mi din pasal lhingtah chu ahin, alim-amel jong
vetnom umtah ahi. Football kichem mi ahijeh in adamthei in, nat-le-sat ahe
behseh poi.
Jatdang
ho to tekah ding hileh keijong mi-sang chu kahi dehpoi. Hinlah eimi te lah a
dia milah a adin teng doh jeju chu kahi thouve. Kaloipa hi mi-totse thim tah
jong ahikit ngal in, kaki suhto seh lhon leh asei masat pen chu ‘Skeleton’,
‘Amitabh’, ‘Kengkou’, ‘Thangkonng’ tiho hi ahijeng’e. Kaloi ngaitah ahijeh chun
la ka-lunghang thei jipon, ngainom vang aumji hih beh-e.
Angai
ngai bang in khatvei ni jong chu kaki suto kit lhon’in, asei ngai ngai ahin
seikit tai. Hinlah hiche nilhah chu ka-lunggel anoplou pet khat ana hikha in
ahile kalung ahung hang pai tai. Ahin kaloipa chun hiche ni ka-mood hoilou chu
ahe pon, nidang bang in eina gel jotai.
Nidang a
ipi aseivang a lunghang khalou pa chu hiche ni vang chun hatah in kalung ahang
tan, kaloipa kom a chun: “Kagon man a tahsa dammo jingjeng ding dan’a neigel
ham?” tin kasei tan ahi. Hichun aman jong nidang a kaki totji lhon bang
chun: “Damthei lheh jong le chun kei neiphah ding ham?” tin eihin
donbut-e.
Hichun
hatah in kalung ahanbe cheh tan, atah beh nati mong le ki-Bet hitin
Doctor khat iga kivetsah ding ahi tin kaseitan ahile ama jong anom pai ngal
tai. Hichun kaloi MBBS (PG simlai) khat chu kalung ah ahung kilang pai in ama
kom’a che a kivetsah din kaki tiem lhon tan ahi. Ahin kakison behseh lou jeh
chun sum kitam ‘tha’ ding kagelthei pon, Dk.500 cheh in kaki nopto lhon tan
ahi.
Kaki
nopto na lhon dungjui a chu damthei-na lam’a ajoupen pen chun Dk.1000 chu
akilah ding, ahivang a chele-vale na a kisulut ho apohdoh ding ti ahi.
Alangkhat a Doctor pa chu kaloiho mama ahijeh in eilang ah hung kai tei nahta
tin kagel’e. Ajing nikho chu Manipur General Strike ahijeh in kaloi Doctor pan
jong kin ima aneipon, kathusei chu eihin noppeh ngal tan ahi.
Jing
nikho a Medical check-up che ding kahijeh chun a-itih a neh-le-don hoitah a
kisem khahlou pa chun nilhah in Bongnoi, Ahtui, Theiga jatjat, chule damthei na
a pangdia kagel thil ijat hamkhat kasuto in kaki jaan vah tan ahi. Jaan chu
nomtah in kaki choldo in jingthou khalou pa chu jingkah matah in kathou in,
ka-nemul kaki het theng in, hitichun hoitah in diet kabol in khovahlhah tiltil
in kaki sachai tai.
Jingkah
lam nidan 6:00cm ahung naitah phat in kaloipa kagah phone in ahile ana kithou
naipon, hijeh chun amajong gangtah in ahung kigo in Doctor pa Quarter kajon
lhon tan ahi. Hitichun Ticket Dk.200 cheh in kakikah lhon in Private OPD a chun
adammo kive ding dan in Doctor pa jong ahung kigong in kivetsah ding kago
tauve. Hiche nikho a adammo hung kivetsah hochu aha khoh behseh ajaolou jeh
chun keini chu kaki gong masa lhon tan ahi.
Kaloipa
Doctor-pan eimu lhon chun amesesu jeng in: “Tulai pi hi thusoh jat jat aum
tabouve” tin eihin dai lhon in keini golcha jong kaki moh vetto lhon tan
ahi. Ahin asunglang a chun Dk.1000 bouchu kalung ah aum um jeng’e.
Hitichun
amasapen in BP eihin ve lhon in ahile kaloipa a chu 120/80 ahin, ‘Normal’
ahinai atipeh-e. Chujouvin kei a ahin ven ahile 90/70 apha in, kaloi Doctor pa
chun alu apeile le jeng’e. Hichun kalung adong thim in ka-BP chu ipiti ham tia
kadoh le Normal ahinai, ahin hiche kalval a anembe le ‘Low’ hiding ahitai tin
eihin seipeh-e.
Aban in
San dan le Gih dan ahin ve kit in ahile kaloipa a chu Height-5’6” chule Weight
60 Kg ahin, kei a chu Height-5’10”, Weight-54 Kg ahi. Hichun naloipa a vang
aphasel in, nang a hi themkhat proportionate ahimo jep-e, aboi vang ahipoi tin
eihin seipeh kit-e. Hitichun aban ban in Nah, Kam, Mit, Bil, Ha, Lol,
Tahsa-satdan, chule adang vetthei thei jong ahin ve in hitichun abon chan
ajihlut sohkei-e. Chujouvin Thisan le Jun test nakibol lhon ding ham tin eihin
dong in, sum lut nading jeng ahijeh in kagelthei tapon, ama bolthei kham kham a
Result aseidoh din kangeh jo tan ahi.
Hitichun
vetding jouse avet chai phat in Result seidoh din kangeh tan ahile Doctor-pa
chun: “Mark la kipe hilouva asei hahsa thim lheh-e. Ahin Mark kapeh ding
hileh nang hi 100 lah-a 65 tobang kapeh ding nahi” tin ahin sei in ahile
BA/MA ho vel a 65 percent akimu le asang loi a kipang ji ahijeh in kamechop
jeng tan ahi. Chujouvin kaloipan la ijat vel amudem tin kadong kittan ahile
kaloipa chu 100 lah a 90-95 tobang musah inge tin ahin seikit tan, kadip
alhahiel jeng’e. Alangkhat a kaloipa chu akipa dan aje aum tapon, Doctor pa chu
Dk.100 chadon nadin apehbe kit nalaiyin ahi.
Hitichun
kaki-Bet nalhon chu kahin chai lhon in inn lam kahung kile lhon tan ahi.
Hiche nikho chu Bandh ahijeh in an kanehchai lhon in kaki suto kit lhon in
ahile kaki-Bet na thu lhon chu ahin podoh kit in ngathei lou in houlim
nan anei kittan, kenvang imacha kaseinom tapoi. Iloikhat toh ki-Bet na a
ajoulou a akipan nakal a sum kileo kit kagel le kalungthim chu anom behseh
tapon ahi.
Ahin
kaloipa chun mi-lungnopmo ding lam gellou in hitichun demnan einei jeng in
imacha hilou dan in ei-chuti hou tan ahi. Hitichun kaloipa houlim chu
kangai-kangai in kangai khopset phat in: “Bhai, tuni chu sum ijat naton
hinam?” tin kadong in ahile aman jong a-sum poh chu ave in koi ton malah
amajoh chu Dk.300 vel ana mang nalai in ahi. Ajeh chu Doctor-pa kivetsah nading
a ticket man, kache nalhon a gari thao kisun na, chule chadon lena jouse aman
apohdoh ahi jeh chun ken Dk.500 katodoh kalval a jong chu tampi ana suhmang
ahitai. Amajoh sum aman ahin hetdoh phat chun amaiso ahoimo lheh tan ahi.
Hiche
phat chun kenjong: “Bhai, kei Dk.500 kaleo in, nang 300 naleo’e. Hinlah
i-thilbol lhon hi aphachom ding vang ahipoi na!” tin kasei in ahile akhasu
in imacha vang asei tapoi. Hiche jouchun ken jong kaseibe kit in: “Bhai,
Pathen in mihem jouse hi kibang chet a asem ahipon, khat lhahsam nachu khat
hatna, chule khat hatna chu khat ding a lhahsam na hikit ahi. Nang Football
kichem mi nahijeh in na-tahsa adamthei in, namel jong ahoi thouve. Hijeh hin
hiti lang a chu ken kaphah naisai lou nahi. Na-vaang aphat a Pathen in pha asah
le India sung titah lou, International level chan a hung kichem doh thei ding
nahi. Ahin, kaki seiphat nan vang gel hih-in lang, kei dinmun vekit le hen;
tahsa pha behseh kahi pon, kalim-kamel chule katahsa jong nuijat umtah kahi.
Hijong le Pathen lungset in imacha hihih jong leng Master chai kahi tan, hiche
kalval a jong lekha simbe nalai ding lunggel kaneije. Nang nahile BA jong
chailou nahi bouve. Chukit le ima kahi lou vang in kajo kham kham in Magazine
dung ah Article kajih jing in, media lam a kapan nakham kham in pan kala
thouve. Hiti hin Hinna Changlhah, Jingvalpa, Gosem, Khohui, Voice of the Hills,
Laijon Digest, Eimi Times, chule Sovenir le College magazine dung a jong kajih
jing’e. English in jong kajih jap jap jin Hueiyen Lanpao, E-pao.net, chule The
Telegraph dung a jong kajih khatai. Akidam a Pathen phatsah ahile adang dang a
jong jih jing ding kagel nalai’e. Akhuti le ka-tahsa phatlou jeh seh seh navet
a phatseh a nei seiset jing hi naki-oi hinam?” tin kaseipeh in ahile
seiding ahe tapoi.
Kaloipan
seiding ahet lou chu chance lahnan kanei kit in: “Bhai, kadam le jing-le-thai
a ipi kahung hi jong eini hetthei ahi poi. Koihi ivangset a koijoh hin vangphat
na ihin kimu ding ham jong ihe dehpoi. Kaseima bang a chu mihem kiti hi Pathen
in apeh chan (talent) kibang lou ahijeh in thilkhat a alhahsam jeh a mihem khat
moh taimo jeng hi Asempa lunglam hilou maithei ahi. Hiche sang hin mihem hohi
atoh phatna ahilou le athepna talent joh kive henlang kiki pahcha to thei leh
hatah a phajo ding ham tin kagel’e” tin kasei in ahile ahung khasu in: “Bhai
nasei chu adih-e. Sum tampi free in iga veichai in, aphachom ding la aumpoi.
Kagel kagel le keijoh hi mi-chavai, pannabei kahi dan ahibouve” tin ahin
sei in, hichun kenjong : “Bhai, panna neilou koima aumpoi. I-talent joh
kihet a hichu Ei-sempa loupi nading a manding gotding ahi. Hibang a chu
iloi-ipai hojong abolmo khat melchih peh a seiset gunkei sang a abolthei na
khat joh chu pachat a tilkhou ding thil pha hiding ahi” tin kale tilkhou
joh kittan ahi.
Hiche
nikho hi kei le kaloipa ding a kikhelna lientah ahidoh tan, khonung a ipi ahung
so ding vang kavet lhon ding ahiphot tai. Ahin, hiche ho jouse sang a kapohnat
penchu jingkah khat jing imut ding kipel leova kajingtho jeng chu ahi. Jing
imut kahomtho dan kagel le Vo daden! Van in kivet kei hen!
(This
article was written for INSPIRE Magazine)
Comments
Post a Comment